THIÊN CHÚA THƯƠNG XÓT VÀ CỨU CHỮA TỘI NHÂN
CHÚA NHẬT XXXI THƯỜNG NIÊN NĂM CTHIÊN CHÚA THƯƠNG XÓT VÀ CỨU CHỮA TỘI NHÂN (Lc 19,1-10) |
| TÌM HIỂU |
| 1. Mạch văn của phân đoạn Tin Mừng |
| Hành vi của Đức Giê-su đối với Da-kêu là hành vi có “tính cách tiên tri”. Điều đó có nghĩa gì? |
| Chúng ta đang ở vào giai đoạn cuối cùng của đời sống công khai của Đức Giê-su, Ngài sắp lên Giê-ru-sa-lem để chịu chết, trong bầu khí các môn đệ tỏ ra chưa hiểu gì (18,31-33). Đó là một bầu khí đầy tính chất bi kịch, trong đó các biến cố sau đây lần lượt diễn ra: người mù được chữa lành trên đường Giê-ri-cô và câu chuyện ông Da-kêu trở lại. Bầu khí trên tạo cho hành vi của Đức Giê-su một ý nghĩa đặc biệt đáng ta lưu ý. |
| Một phép lạ chữa lành hay một cuộc trở lại đặc biệt đối với Đức Ki-tô, không chỉ có nghĩa là những hành vi đơn giản về lòng thương xót, nhưng chúng mang tính cách tiên tri xuất phát từ vị Tiên Tri số một là Đức Giê-su Ki-tô. |
| Thật vậy, Ngài biết rõ rằng ngôn ngữ con người không tài nào diễn tả nổi các thực tại thiêng liêng. Bởi thế, nối tiếp theo truyền thống các tiên tri trong Ít-ra-en, Ngài quá biết rằng hành vi trong một vài trường hợp có khả năng thay thế ngôn từ để mô tả cái vô hình một cách sinh động hơn. Và các hành vi, có tính cách tiên tri, dễ hiểu, dễ tới với những người khiêm hạ nhất, đồng thời cũng khiến cho các bậc khôn ngoan phải kính tôn chiêm ngắm, vì những lời im lặng ấy mang nhiều ý nghĩa. Đó cũng là chuẩn bị cho các hành vi mà Đức Giê-su sẽ còn tiếp diễn mãi trong các bí tích. |
| Và cuộc trở về của Da-kêu nằm trong số đó. Nó đọc lên cho ta nghe một giáo huấn rất đẹp về lòng xót thương của Thiên Chúa, về chỗ đứng của người tội lỗi trong chương trình cứu độ, về chiều kích mầu nhiệm mà mọi cửa tâm hồn nào mở ra đón nhận Đức Giê-su đều có thể đạt tới. |
| 2. Ai là người đi bước trước trong hành trình trở về của ông Dakêu? |
| Trong “câu chuyện tình” này, Đức Giê-su là người đi bước trước. Đã có lần Đức Giê-su xin hoặc tiếp nhận một sự phục dịch nào đó để có cơ hội ban phát ân sủng của Ngài, Ngài đã xin người nữ Sa-ma-ri một ít nước để mạc khải cho cô ta biết nơi Ngài có một nguồn nước vọt lên sự sống đời đời. Ngài chấp nhận để cho người đàn bà tội lỗi xức dầu, để làm cho sự tha thứ của Ngài được biểu lộ tỏ tường hơn, và cho mọi người thấy tâm tình thương xót của Ngài. |
| Tình yêu của Đấng Tạo hóa và cứu độ chấp nhận lối đi rất đơn sơ, rất thân mật, rất thân ái, biết tiếp nhận cái không ra gì trước khi ban phát ơn ban cao cả. Cách thế như vậy lại là một trong những cách biểu lộ cao cả nhất lòng thương xót của Thiên Chúa, đặt mình trong mức độ của loài người mà Ngài muốn ban phát hồng ân của Ngài. |
| Nếu vị hoàng tử biết hoá trang thành người ăn xin để ban phát của cải mà không làm tổn thương tự ái của người nhận, thì Đức Giê-su cũng ra đi đến với Da-kêu đang lơ lửng trên cây, như một người giảng thuyết lang thang đi xin bữa ăn trưa. Ngài nói với Da-kêu: “Này ông Da-kêu, xuống mau đi, vì hôm nay tôi phải ở lại nhà ông!” (c.5). |
| Trong cái vội vã của Đức Giê-su có một đường nét dí dỏm rất dịu dàng, dường như thể muốn nói rằng: “Dakêu, tôi đang đói lắm, nhanh lên, tôi đang muốn ở lại nhà ông để thực hiện cho ông mầu nhiệm cứu độ mà tôi đã đến để mang lại cho thế gian!”. |
| * “Thấy vậy mọi người xì xầm: “Nhà người tội lỗi àm ông ấy cũng vào trọ!” (c.7). Sự bực mình của người Do-thái lên đến cực điểm, vì Đức Giê-su không những quyết định dùng bữa ở nhà người thu thuế, mà còn muốn ở lại đó một thời gian nữa. Dùng bữa với người tội lỗi đã là đáng trách lắm rồi, huống chi là ở lại nhà họ! Nhưng điều đó không có ý nghĩa gì đối với Đức Giê-su, vì Ngài đến là để cứu chữa những gì đã hư mất. |
| 3. Tìm hiểu câu nói của Da-kêu (c.8) |
| “Ông Da-kêu đứng đó thưa với Chúa rằng: “Thưa Ngài, đây phân nửa tài sản của tôi, tôi cho người nghèo; và nếu có có chiếm đoạt của ai cái gì, tôi xin đền gấp bốn” (c.8). |
| Ông Da-kêu đón tiếp Đức Giê-su trước cửa nhà ông. Và ông đã lớn tiếng tuyên bố cho mọi người biết sự trở về thật sự của tâm hồn ông. Đồng thời ông cũng cho biết hành động của Đức Giê-su là hoàn toàn đúng khi Ngài chọn nhà của ông để tạm trú, một người không quá xấu xa như người ta lầm tưởng! |
| Vậy qua lời tuyên bố công khai như trên, ông Da-kêu vừa làm một việc thống hối công khai, nói lên sự quảng đại của lòng mình, vừa cho thấy cái nhìn sâu sắc của vị tiên tri cao cả là Đức Giê-su. Cái nhìn của Ngài có thể xuyên thủng mọi bí mật của tâm hồn và làm vọt lên từ đó ánh sáng của Thiên Chúa ngự trong tâm hồn ấy. |
| Da-kêu vốn là con người ưa chính xác, nên đã tình nguyện sửa chữa lầm lỗi của mình theo đức bác ái: bố thí cho kẻ khó và theo lẽ công bình: đền gấp bốn. Ông đã quá biết rằng, thời gian hành nghề của ông đã gây biết bao thiệt hại cho nhiều người, nên ông ta tỏ ra hối hận và muốn sửa chữa đền bù. Ông tự áp dụng cho mình luật trong sách Xuất Hành, dự liệu trong các trường hợp sau: “Nếu ai lấy trộm bò hay chiên, rồi làm thịt hay đem bán, thì sẽ bồi thường năm bò thay một bò, bốn cừu thay một chiên (Xh 21,37; 22,6-12). |
| Như vậy, Da-kêu công bố rằng chỉ có lòng bác ái mới có thể xoá bỏ những thiệt hại gây ra do lòng tham lam tiền bạc. Và chỉ có lẽ công bằng mới xoá bỏ được bất công. |
| 4. Trong c.9 và c.10, tại sao Đức Giê-su lại nói với đám đông dân chúng? |
| Bấy giờ Đức Giê-su quay về phía Da-kêu, và nói với đám đông rằng: “Hôm nay, ơn cứu độ đã đến cho nhà này, bởi người này cũng là con cháu tổ phụ Áp-ra-ham. Vì Con Người đến để tìm cứu những gì đã mất” (cc.9-10). |
| Đức Giê-su nói với đám đông để giải hòa Da-kêu với cộng đoàn Ít-ra-en, hoàn toàn trả lại cho ông đặc ân và vinh dự của người thừa kế lời hứa với Áp-ra-ham. Ngoài ra, Ngài công khai bác bỏ ý kiến của các thầy Ráp-bi Do-thái cho rằng, một vài tội nhân công khai không thể được ban ơn cứu độ. Cuối cùng, lời ấy nhắc lại một lần nữa rằng: “Sứ mạng của Con Người là đến để tìm và cứu những gì đã mất”. |
| Da-kêu đã quảng đại đáp lại ơn ban cứu độ ấy. Ông đã thực hành ngay lập tức lời dạy của Đức Giê-su, chuyển đổi của cải trần gian thành kho tàng tồn tại mãi trên trời: “Hãy bán tài sản đi mà bố thí. Hãy sắm lấy những túi tiền không hề cũ rách, một kho tàng không thể hao hụt ở trên trời, nơi kẻ trộm không bén mảng, mối mọt không đục phá” (Lc 12,33-34). |
| 5. Xét theo lịch sử quá khứ của Ít-ra-en, thì việc Đức Giê-su vào nhà ông Da-kêu có ý nghĩa gì? |
| Câu chuyện về ông Da-kêu có một tầm mức rất quan trọng, nếu ta lồng nó vào khung cảnh Cựu Ước, nói về sự hiện diện đáng sợ của Thiên Chúa trong các nơi dành riêng cho Ngài. |
| Ngày xưa, Thiên chúa chỉ vào gian thánh đền thờ trong uy nghi rực rỡ của vinh quang Người, thế mà hôm nay lại đến trú ngụ tại nhà một người tội lỗi với cái bề ngoài đơn sơ khiêm tốn của ngôi Lời Nhập Thể. Đã hẳn, đền thờ do Sa-lô-môn xây dựng đã trở thành nơi gặp gỡ của đám dân tội lỗi và Vị Thiên Chúa của họ (1V 8,20-40), nhưng người ta phải chạy đến với Người để nài xin ơn tha thứ. Còn hôm nay Thiên Chúa đã chuyển dời, thân hành đi tới nhà một tội nhân! |
| Như thế, một cái gì đó đã thay đổi trong quan niệm về đền thờ của họ theo kiểu đền thờ ngày xưa nữa. Với người Sa-ma-ri, Đức Giê-su đã mạc khải: “Thiên Chúa phải được thờ phượng trong Thần Khí và trong Chân Lý” (Ga 4,24). Đức Giê-su cũng nói với chúng ta về thân xác của Ngài là đền thờ mới (Ga 2,19-21). Vậy khi Đức Giê-su vào trong nhà Da-kêu, thì chính Ngài là đền thờ đích thực – duy nhất và độc nhất – từ đó vọt lên mạch nước sự sống đời đời (Ga 7,37-38). Ngài đến để thánh hoá nhà của người tội lỗi. |
| Vậy nơi ở của một người tội lỗi, nhờ sự hiện diện của Đức Kitô đã nên một ngôi thánh đường đang cử hành phụng vụ về lòng thương xót và nghi thức hiệp lễ. Da-kêu thú nhận tội mình ở ngưỡng cửa nhà mình, và rất có thể người ta nhìn thấy ông ngồi bên cạnh Đức Giê-su trong bữa ăn được thiết đãi mừng Ngài. |
| Do đó trong một vài tiếng đồng hồ, nơi một căn nhà ở Giê-ri-cô đã cử hành mầu nhiệm hiến thánh: biến ngôi nhà của một người phàm thành nơi trú ngụ cho ngôi đền thánh đích thực là chính nhân tính của Đức Giê-su. |
| 6. Sứ điệp Tin Mừng |
| - Sự trở về của Da-kêu là kết quả của hai ý muốn: Một của Đức Giê-su đi tìm và cứu chữa điều đã hư mất và một của chính Da-kêu muốn đi ra khỏi chính mình để gặp Thiên Chúa. |
| Cuộc trở về hằng ngày của mỗi người chúng ta cũng xảy ra như thế: Thiên Chúa đi tìm ta - một tội nhân - và ta mong ước tìm đến Thiên Chúa, nguồn mạch sự sống đời đời. |
| - Đức Giê-su đến ngự nhà Da-kêu, ông ta được ơn cứu độ và tỏ lòng thống hối, đền bù lại những sai sót mình đã mắc phải. Mỗi ngày Chúa ngự trong tâm hồn ta, mang ơn cứu độ cho ta, ta cũng phải tìm kiếm những sai lầm mà sửa chữa, mà phục thiện… để mỗi ngày được hiến thánh cho Thiên Chúa hơn. |
| - Ngôi nhà của Da-kêu đã trở thành đền thờ nơi Thiên Chúa trú ngụ. Tâm hồn ta cũng là đền thờ, nơi Thiên Chúa ngự, nơi mạch suối sự sống đời đời không ngừng chảy. Ta có ý thức sâu xa về điều đó trong cuộc sống của ta không? |
| Lm. Phêrô Phạm Hữu Lai, Sj |
.jpg)