PHẢI CÓ THÁI ĐỘ NÀO ĐỐI VỚI CỦA CẢI?
CHÚA NHẬT XXV THƯỜNG NIÊNPHẢI CÓ THÁI ĐỘ NÀO ĐỐI VỚI CỦA CẢI? (Lc 16,1-13) |
| TÌM HIỂU |
| 1.Phải biết hành xử khôn khéo (cc.1-8) |
| Như chúng ta đã biết, muốn hiểu dụ ngôn thì phải giải thích nó theo câu kết luận được gọi là mũi nhọn của dụ ngôn. Như vậy ta phải tìm hiểu câu kết luận (c.8) trước khi tìm hiểu ý nghĩa dụ ngôn. |
| Câu 8.- Ông chủ hay Đức Giê-su khen người quản gia bất lương? Có lẽ nên hiểu là Đức Giê-su chứ không phải ông chủ. Lý do: |
| - Nếu ông chủ khen người quản gia bất lương vì đã làm hại mình thì trên đời này khó có thể có. |
| - Ông chủ khó có thể nói c.8b được. - Câu 8b rõ ràng là lời nói của Đức Giê-su. Tất nhiên vấn đề còn phức tạp hơn nhiều. |
| Từ lâu, các nhà chú giải cho rằng: dụ ngôn này là đoạn Tin Mừng gây nhiều lúng túng và khó giải thích nhất trong tất cả các dụ ngôn của Tin Mừng nhất lãm. Đối với họ, đây là “thập giá” của việc chú giải. |
| Vấn đề là soi sáng bản chất luân lý (xấu hay tốt) về hành vi của người quản gia. Ông ta sửa các văn tự, giảm nợ cho các con nợ, hành động ấy tốt hay xấu? |
| Ý kiến thông thường từ trước tới nay thì cho rằng: “Anh quản gia vốn là một tên bất lương, nên anh ta đã hành động cách bất chính đối với tài sản của ông chủ. Anh ta giảm nợ cho các con nợ bằng cách anh sửa lại các văn tự, làm như thế, anh ta đã lấy tài sản của chủ để làm lợi cho riêng mình. Việc làm ấy phản đạo đức. |
| Thế nhưng tại sao ông chủ lại khen người quản gia vì anh ta đã biết xử trí khôn khéo? |
| Ý kiến ở trên giải thích rằng: đây là hành động lén lút của một tên vô lại, tương tự với hành động ăn cắp. Nhưng trong việc làm của anh ta, ông chủ khen ngợi sự khôn khéo biết phòng xa, thấy trước của người quản gia. Nhưng suy cho cùng, cách giải thích trên không làm hài lòng cho lắm. Ông chủ biết rằng tên quản gia bất hảo với tài sản của mình, là điều mà anh ta không thể che giấu được, thì không đời nào để yên cho anh ta, và càng không thể khen ngợi tài trí của anh ta được, vì đó là điều khó tưởng tượng nổi. |
| Đàng khác, khi nói rằng: Người quản gia bất lương (c.8), thì thuộc từ “bất lương” không ám chỉ việc anh ta làm trong dụ ngôn, mà chỉ nói đến quá khứ mờ ám của anh ta mà thôi. Thế nên việc anh ta làm ở đây không bất chính chút nào. Vậy chúng ta nên tìm cách giải thích khác, có lẽ phù hợp với ý muốn của Đức Giê-su hơn. |
| Ta phải trở về với luật Do-thái và hoàn cảnh xứ Pa-lét-tin, lúc bấy giờ người ta quan niệm vai trò người quản gia khác hẳn. Người quản gia không phải là một nhân viên coi sóc công việc của chủ với số lượng nhất định nào đó ở Pa-lét-tin, người quản gia đại diện với đầy đủ quyền hành như ông chủ, đến độ ông chủ phải tôn trọng công việc làm ăn của người quản gia mà mình đã đặt lên thay thế mình. Cùng lắm ông chủ chỉ có thể sa thải nếu người quản gia làm thiệt hại đến tài sản của mình, chứ không có một quy định nào của luật Do-thái chế tài anh ta. Và khi đã được thông báo cho nghỉ việc, và đang chuẩn bị sổ sách, trước khi báo cáo lại cho ông chủ, anh ta vẫn còn là quản gia, nghĩa là có quyền hành động nhân danh ông. |
| 2. Quyền hạn của người quản gia trong luật Do-thái như thế nào? |
| Ta phải lưu ý đến việc cho vay ăn lời trong luật Mô-sê. Luật Do-thái cấm ngặt mọi thứ cho vay ăn lời, dù là cho vay mượn bất cứ cái gì giữa người Do-thái với nhau. Do đó người ta đã tìm nhiều mưu mô để thoát khỏi sự ràng buộc của điều luật ấy. Người ta lý luận rằng: Lề Luật có mục đích bảo vệ những người nghèo khổ khỏi mọi sự bóc lột, khai thác của người có của. Vậy nếu chứng minh được rằng người vay mượn đã có một ít các điều muốn vay, hoặc phẩm vật vay mượn không quá cần thiết ngay tức khắc, thì việc cho vay ăn lời có thể chấp nhận được mà không phạm đến Lề Luật. Thông thường hai thứ mà người ta có thể cho vay mà không sợ mắc tội là cho vay lúa và dầu, với lý do là người vay mượn chắc chắn còn đủ dầu để đốt đèn và bột mì để làm bánh, đến nỗi anh ta tạm thời không bị coi như người nghèo (lúa thường được tính lời 15%, còn dầu tuỳ thứ, thứ tốt có thể tới 100%) lối cho vay như thế là hợp luật xét theo mặt chữ của Lề Luật, nhưng đi ngược lại tinh thần của Lề Luật, và không đòi hỏi phải có nhân chứng khi làm các văn tự cho vay. |
| Người quản gia trong ví dụ đã hành động như thế. Ông ta trao các văn tự cũ (gồm số cho vay và lời) cho các con nợ và yêu cầu họ làm lại văn tự mới (chỉ gồm số cho mượn thôi) đồng thời tha cho họ số lời mà đúng ra các con nợ phải trả. |
| 3. Người quản lý và ông chủ |
| * Có thực sự người quản gia là người có tội không? |
| Việc người quản lý bị chủ truất nhiệm mà không hề giải thích bào chữa hay phản đối vì sự vô tội của mình, chứng tỏ anh là người có tội. Nhất là dựa vào cách hành xử khôn khéo và bất lương của anh sau này cũng như vào phong tục tập quán của miền trung đông (kêu oan, thanh minh khi bị tố cáo…) thì càng thấy rõ điều ấy. |
| * Ông chủ là người thế nào? – Đây là một ông chủ lạ lùng, bởi vì đứng trước người quản gia đã phá sản của mình mà không la mắng, không kiện cáo, không bỏ tù mà chỉ ngưng chức, lại còn để cho anh có cơ hội sửa chữa văn tự. Nếu câu 8a mà hiểu là ông chủ nói thì ông chủ này còn lạ lùng hơn nữa! |
| * Người quản gia khôn khéo ở chỗ nào? - Ở ba điểm sau: |
| - Phản ứng kịp thời. - Biết xử dụng lòng tốt của ông chủ. - Biết làm cho những con nợ trở thành bạn hữu của mình. Đó là ba đặc điểm chúng ta phải bắt chước. |
| * Như vậy dụ ngôn dạy chúng ta điều gì? |
| Mỗi người chúng ta là viên quản gia của Thiên Chúa. Chính tôi là người phá sản. Thiên Chúa biết điều đó không cần người tố cáo! Có ngày Thiên Chúa phán xét. Để đối diện với cơn khủng hoảng lúc Thiên Chúa phán xét, tôi phải biết đảm bảo cho tương lai đời đời của tôi bằng cách khôn ngoan và mạnh dạn tín nhiệm vào lòng thương xót của Thiên Chúa. |
| 4. Đức Giê-su dạy phải hành động khôn ngoan như thế nào? |
| a. Phải biết dùng tiền của bất lương mà gây thân nghĩa. |
| * Tiền của bất lương là gì? Tiền của kiếm được một cách bất lương, gây ra bất lương hay thuộc thế hệ bất lương? |
| BJ. hiểu theo nghĩa thứ nhất nghĩa là tiền của kiếm được một cách bất lương. Cha Thuấn hiểu theo nghĩa thứ hai: Tiền của gây ra bất lương vì nó có sức nô lệ hóa con người. |
| Còn ông Robert Karris hiểu theo nghĩa thứ ba. Ông nói: “Mọi tiền của (ma-môn) đều thuộc vào thế hệ xấu xa này. Môn đệ phải chuyển Ma-môn thành kho tàng trên trời bằng cách chia sẻ nó với những người khác, đặc biệt những người túng thiếu” (12,33-34). Tiền của có thể mở lối vào Nước Trời. |
| Trong 3 nghĩa trên, bạn chọn nghĩa nào? – Không thể chọn nghĩa thứ nhất. Nghĩa thứ hai rất hợp với câu 13: tôn của thành thần. Nghĩa thứ ba đặt của đời này đối chiếu với của đời sau. |
| b. Phải biết trung tín khi dùng của đời này để có thể được trao phó cho của đời sau. Trung tín là gì? |
| – Biết xử dụng của cải như phương tiện chứ không phải mục đích và xử dụng theo ý Đức Giê-su, đó là trung tín. |
| c. Câu 13 muốn day chúng ta điều gì? |
| Có phải Đức Giê-su muốn nói với chúng ta không thể vừa làm tôi Thiên Chúa vừa làm tôi của cải hay không? |
| 5. Sứ điệp Tin Mừng |
| - Đức Giê-su cho biết cách sử dụng của cải đời này, dùng của cải để tìm kiếm bạn hữu, tìm kiếm Thiên Chúa và làm việc công đức… |
| - Đối với tiền của, chúng ta không sở hữu, mà chỉ quản lý chúng. Khôn ngoan nhất là biến chúng nên điều lợi ích cho cuộc sống đời đời. |
| - Là người quản gia của cải, chúng ta đừng bám víu vào chúng, coi chúng như còn mãi không bao giờ hư mất. |
| - Của cải trần gian phải là phương tiện giúp ta thương mến nhau thay vì xâu xé nhau. |
| Suy thêm |
| 1. Thái độ đối với của cải của tôi từ trước tới nay có phù hợp với điều Chúa dạy hay không? |
| 2. Nếu tôi là tu sĩ, tôi phải có thái độ nào đối với của cải? |
| Lm. Phêrô Phạm Hữu Lai, Sj |
.jpg)