ĐỨC GIÊSU LÀ CHIÊN THIÊN CHÚA
CHÚA NHẬT II THƯỜNG NIÊN
ĐỨC GIÊSU LÀ CHIÊN THIÊN CHÚA
(Ga 1,29-34)
1. LẮNG NGHE.
1) Nếu bạn được làm chứng cho Đức Giê-su trước tòa, thì bạn sẽ làm chứng Ngài là ai? Và bạn sẽ làm chứng thế nào?
2) Nếu bạn được yêu cầu làm chứng rằng Đức Giê-su là Đấng được Thiên Chúa chọn để giải phóng loài người khỏi mọi thứ xiềng xích làm cho con người được tự do thực sự thì bạn sẽ làm chứng thế nào?
3) Sau khi đã được chuẩn bị tâm hồn qua cuộc trao đổi trên và lắng nghe Ga 1,29-34, bạn có được đánh động hay không? Nếu có thì bạn được đánh động như thế nào?
II TÌM HIỂU.
1) Mạch văn:
- Đoạn Tin Mừng này nằm trong mạch văn nào?
Trong đoạn trước Ga 1,19-28, khi trả lời cho phái đoàn của người Do-thái sai đến hỏi cho biết ông là ai thì Gio-an Tẩy Giả thẳng thắn nói với họ rằng ông không phải là Đức Ki-tô, cũng không phải là Ê-li-a, cũng chẳng phải một ngôn sứ mà chỉ là người dọn đường cho Đấng đến sau, Đấng ấy cao trọng hơn ông nhiều. Vậy ai là Đấng ấy? Trong đoạn Tin Mừng mà chúng ta sắp phân tích, Gio-an Tẩy Giả sẽ chỉ cho chúng ta thấy Đức Giê-su chính là Đấng ấy.
2) Cấu trúc:
- Đoạn văn này được kết cấu theo cấu trúc nào?
Đoạn văn này được kết cấu theo khuôn đối xứng:
A (c. 29) a’ (c.34)
B (c30) b’ (c. 33)
C (c. 31) c’ (c. 33a)
D (c. 32)
Điểm D (c 32) là điểm cực đại. Đơn vị văn chương bắt đầu với a (c. 29): “Chiên của Thiên Chúa” và kết thúc với a’ (c. 34): “Đấng Thiên Chúa tuyển chọn”.
3. Chủ đích:
Chúng ta biết rằng trong khuôn đối xứng thì đỉnh không có đối xứng và là điểm quan trọng nhất, vì thế thường có thể căn cứ vào đó để tìm ra chủ đích. Câu 32 là đỉnh của khuôn đối xứng có ghi thế này: “Gio-an đã đoan chứng rằng Tôi đã thấy Thần Khí như chim câu tự trời đáp xuống và đã lưu lại trên Ngài”. Như vậy, theo cấu trúc thì toàn đoạn nhấn mạnh việc nhìn thấy Thần Khí như chim câu tự trời đáp xuống và lưu lại trên Đức Giê-su và Gio-an Tẩy Giả đoan chứng.
Kiểu nói Gio-an đã đoan chứng chúng ta gặp thấy ở c. 32 và cả c. 34. Nội dung của nó ta lại còn tìm thấy c. 29. Đối tượng của việc đoan chứng tức là Đức Giê-su là ai cũng tìm thấy trong 3 câu ấy. Như vậy thì toàn đoạn đều nhấn mạnh đến việc Gio-an đoan chứng Đức Giê-su là ai vì 3 điểm then chốt của cấu trúc đều nhấn mạnh đến điều ấy. Tại sao Phúc âm gia lại phải nhấn mạnh đặc biệt vào việc Gio-an Tẩy Giả đoan chứng Đức Giê-su là ai trong khi các Phúc âm gia khác ít hoặc không nhấn mạnh đến việc Gio-an Tẩy Giả đoan chứng trong biến cố Đức Giê-su chịu thanh tẩy? Có lẽ Phúc âm gia Gio-an muốn trả lời cho những người tin vào Gio-an Tẩy Giả mà không tin vào Đức Giê-su. Ông muốn dựa vào lòng tin của họ đối với Gio-an Tẩy Giả để đưa họ tới niềm tin vào Đức Giê-su.
4. Phân tách chủ đề để đào sâu ý nghĩa của đoạn Tin Mừng.
a/ Đức Giê-su là Đấng Mê-si-a. Điều này được nói bằng 3 cách kkhác nhau ở cc. 32.34.29.
* Ở c. 32, Gio-an cho độc giả thấy Đức Giê-su là Đấng Mê-si-a bằng cách bảo chính Gio-an Tẩy Giả quả quyết rằng ông đã thấy Đức Giê-su được Thần Khí xức dầu. So sánh c. 32 với Is 11,1-2 người ta hiểu Đức Giê.su chính là Đa-vít mới vì được Thần Khí đậu xuống và lưu lại với nhiều ơn. Lấy Is 61,1 soi sáng cho c. 32 ta càng hiểu rõ hơn Đức Giê-su chính là Đấng Thiên Sai được trao cho sứ mạng đến với những người cùng khốn. Việc ban Thần Khí ở đây là vĩnh viễn và vô giới hạn (Ga 3,34).
* Ở c. 34, Gio-an dùng kiểu nói khác để giới thiệu Đức Giê-su là Đấng Mê-si-a: Con Thiên Chúa hay người Chúa chọn. Đây là 2 dị bản. Dị bản thứ nhất thì cổ hơn dị bản thứ hai và có nhiều chứng từ. Nhưng dị bản thứ nhất thì có rất nhiều nhà chú giải chọn dựa vào quy tắc Lectio dificilior là cách đọc khó hơn.
So sánh c. 34 với Is 42,1tt ta hiểu thêm rằng Đức Giê-su chẳng những là Đấng Thiên Sai được xức dầu với nhiều nhân đức và được sai đến với những người khốn cùng mà còn là Đấng Mê-si-a hiền lành (Is 42,2) và đầy lòng thương xót (Is 42,3a-7).
* Còn ở c. 29, Đức Giê-su được giới thiều là Chiên Thiên Chúa. Người ta viết về vấn đề này rất nhiều và có nhiều ý kiến khác nhau. Phạm vi giờ chia sẻ không cho phép chúng ta trình bày chi tiết các ý kiến. Chỉ xin nêu ra 3 gợi ý (Ga 1,29 chú thích 10 Cha vị).
1. Chiên ở Kh 1,17; 17,14 tiêu diệt sự ác trên trần gian (1Ga 3,5.8).
2. Chiên hiến tế hay Người tôi tớ đâu khổ (Is 53,7; Cv 8,32)
3. Chiên Vượt qua (Ga 19,29.36; Kh 5,6)
Nghĩa 1 xem ra hợp với thần học cánh chung khắt khe của Gio-an Tẩy Giả (Lc 3,7.9.16.17) nhưng lại không hợp với lối nhìn về Đức Giê-su của Gio-an là Đấng khử trừ tội trần gian bằng cái chết của Ngài. Hơn nữa 2 cách giải thích sau khá thích hợp với suy nghĩ của Phúc âm gia Gio-an nhưng lại không thích hợp với Gio-an Tẩy Giả.
Để giải quyết khó khăn này, ta nên phân biệt 2 bình diện của Gio-an suy nghĩ trong bản văn của chúng ta: bình diện của Gio-an Tẩy Giả (tức điều mà ông thực có nói, có dạy về Đức Giê-su như ông hiểu về Ngài) và bình diện của Phúc âm gia (điều mà ông thêm vào nghĩa của Gio-an Tẩy Giả dựa vào ánh sáng của cuộc đời, sự chết và phục sinh của Đức Giê-su sau này). Như vậy, chắc Gio-an Tẩy Giả đã coi Đức Giê-su là Chiên mà người Do-thái mong đợi theo Khải Huyền, Ngài sẽ tiêu diệt sự ác trên trần gian bằng sức mạnh, Phúc âm gia có lẽ đã phóng chiếu 2 nghĩa sau lên nghĩa 1 và chắc đã muốn đồng thời hiểu cả 3 nghĩa. Đó là một tiến trình đặc biệt vì Gio-an thường suy nghĩ ở nhiều bình diện. Như Schnackenburg đã nói một cách có lý rằng: “Phương pháp đan dệt cách giải thích Ki-tô giáo “interpretatip Christiana” với câu chuyện có tính cách lịch sử đã thấy ở các Tin Mừng nhất lãm rồi. Các Phúc âm gia không quan tâm đến việc lịch sử hóa trình thuật của họ, họ đi theo một loại văn khác, trong đó trình thuật được dùng để phục vụ cho đức tin, bằng một lối trình bày triển khai đầy đủ hơn điều đã có dưới dạng mầm mống trong các yếu tính lịch sử”.
C. 29 còn nói Đức Giê-su là Đấng khử trừ tội của thế gian. Nghĩa của ngữ đoạn này lệ thuộc nghĩa mà ta hiểu ngữ đoạn Chiên Thiên Chúa. Tuy nhiên, theo cách hiểu của Phúc âm gia thì chắc rằng Chiên của Thiên Chúa phải khử trừ tội của thế gian qua việc đền tội thay bằng cái chết của mình.
Chúng ta nhớ rằng tự ngữ tội lỗi được dùng ở số ít ở đây, nó nhấn mạnh đến điều kiện tội lỗi của loài người được nhìn một cách tổng quat thay vì những hành vi có tội của cá nhân.
b.Gio-an Tẩy Giả làm chứng.
Gioan nhấn mạnh đến việc Gio-an Tẩy Giả làm chứng cho Đức Giê-su. Tại sao? Chứng của Gio-an Tẩy Giả có giá trị như thế nào?
1) Gio-an nhấn mạnh đến việc Gio-an Tẩy Giả làm chứng cho Đức Giê-su như thế nào? Như chúng ta đã nói kiểu nói “Gio-an đoan chứng” đã được lặp lại ở c.32-34. Nếu nhìn kỹ ta sẽ thấy hầu như câu nào trong đoạn này cũng đều trực tiếp hay gián tiếp nói đến việc Gio-an Tẩy Giả đoan chứng. Phúc âm gia còn đề cập đến vấn đề này ở nhiều nơi khác nữa (Ga 1,19-27; 3,28; 5,33)
2) Trong Ga 5,33-37 Đức Giê-su bảo Ngài không nại đến chứng của người nào cả vì Ngài có chứng lớn hơn chứng của Gio-an. Tại sao Gio-an lại nhấn mạnh đến chứng của Gio-an Tẩy Giả như vậy? Những người Do-thái chưa tin Đức Giê-su thì họ dễ tin vào Gio-an Tẩy Giả và Cựu Ước hơn là vào Đức Giê-su. Ngay cả các môn đệ của Đức Giê-su, trước khi tin Ngài đã Phục sinh họ cũng dễ tin Thánh Kinh hơn Ngài. Thiên Chúa đã phải dùng Mô-sê và Ê-li-a để giúp 3 tông đồ cỡ lớn tin vào lời Đức Giê-su khi Ngài nói về cái chết của Ngài (Lc 9,28.30-31.20-22). Khi phục sinh, chính Đấng Phục Sinh cũng phải dùng Cựu Ước mà giúp các môn đệ (Lc 24,25-27) và các Tông đồ (Lc 24, 44-46) hiểu và tin Ngài phải chịu khổ nạn và ngày thứ ba sống lại tự cõi chết.
Đối với các môn đệ của Gioan, thì có lẽ không có chứng nào laị hùng hồn bằng chứng của Gio-an Tẩy Giả khi muốn khẳng định Gio-an Tẩy Giả không phải là Đức Ki-tô. Đức Giê-su mới là Đức Ki-tô. Chúng ta cũng cần biết rằng đến năm 54 vẫn còn những người tin vào Gio-an Tẩy Giả và làm nên một giáo phái. (Cv 18,25 ;19,3tt)
3) Chứng của Gio-an Tẩy Giả có giá trị như thế nào? Ngoài việc chứng của Gio-an Tẩy Giả có giá trị đối với người Do-thái và nhất là đối với các môn đệ của ông như là môn đệ khởi đầu, Gio-an Thánh sử còn cho ta thấy chứng của Gio-an Tẩy Giả là chứng của Thiên Chúa. Gio-an Tẩy Giả đã tự nhận: “Tôi đã không biết Ngài… tôi chưa hề biết Ngài” (cc.31-33) nhưng Đấng sai Người đến thanh tẩy bằng nước đã chỉ cho Người biết Đức Giê-su là ai để Người đoan chứng .
4) Gio-an Tẩy Giả có biết Đức Giê-su không?
5) Đức Giê-su của Gio-an giống và khác Đức Giê-su của các Phúc Âm gia như thế nào?
Suy nghĩ
- Tại sao Gio-an không dùng một con vật khác để chỉ Đức Giê-su mà lại dùng con chiên? Hình ảnh Chiên Vượt Qua hay Chiên của Is 53,7 giúp tôi hiểu Đức Giê-su như thế nào?
- Gio-an Tẩy Giả giới thiệu Đức Giê-su có nhiệm vụ chính yếu là giải phóng trần gian khỏi tội thực chất là giải phóng con người khỏi những xiềng xích nào?
- Đức Giê-su thanh tẩy trong Thần Khí có ý nghĩa gì?
Lm. Phêrô Phạm Hữu Lai, Sj
.jpg)