CỬA HẸP - CỬA KHÓA NGƯỜI NGOÀI - NGƯỜI TRONG

Đăng vào
Đã xem:  | Cập nhật lần cuối: 2019-08-30 15:00:08  | RSS

CHÚA NHẬT XXI THƯỜNG NIÊN

CỬA HẸP - CỬA KHÓA

NGƯỜI NGOÀI - NGƯỜI TRONG

(Lc 13,22-30)

TÌM HIỂU

1. Ý tưởng chính của phân đoạn Tin Mừng này là gì?

Phân đoạn Tin Mừng của chúng ta (Lc 13,22-30) là một tuyển tập gom góp nhiều câu nói rải rác của Đức Giê-su trong nhiều trường hợp không được xác định. Thánh Lu-ca đã tiếp nhận từ truyền thống Tin Mừng, và đặt vào giai đoạn trung tâm của sách Tin Mừng thứ ba. Chính trên đường lên Giê-ru-sa-lem để chịu khổ hình, Ngài đã để lại cho các môn đệ của Ngài nhiều bài học quý giá. Ở đây ta có thể gọi là dụ ngôn về cửa hẹp, bao gồm những đòi hỏi phải chu toàn để được cứu thoát.

Ta có thể tách khối này ra thành những thánh ngôn sau:

- Cc.22-24: Cửa vào Nước Trời rất hẹp nên phải cố mà vào.

- Cc.25-27: Cửa đã khoá thì không mở nữa nên phải vào kịp thời.

- Cc. 28-29: Bàn tiệc trong Nước Thiên Chúa đủ chỗ cho mọi người, nhưng coi chừng bạn vẫn có thể ở ngoài.

- C. 30: Người cuối hết và người đầu hết.

2. Dụ ngôn về cửa hẹp được mở đầu bằng một câu hỏi của các thính giả về số người được cứu thoát: “Thưa Ngài, những người được cứu thoát thì ít, có phải không?” (cc.22-24).

Đó là những vấn đề thời sự trong thời Đức Giê-su sống. Câu hỏi này nhấn mạnh vào con số. Các sách Tin Mừng còn cho ta thấy nhiều câu hỏi tương tự: “Tôi phải làm gì để được sự sống đời đời” hay “khi nào Nước Thiên Chúa mới đến?”. Thắc mắc này nói lên sự khắc khoải, ao ước của con người muốn cho bản thân mình và những người thân yêu của mình được cứu, nhưng cũng có thể bao hàm thái độ muốn được cứu mà bớt phải cố gắng.

Giáo lý của người Pha-ri-sêu thời ấy dạy rằng: Mọi người trong dân Ít-ra-en đều được dự phần trong thế giới tương lai. Một nhóm khác bi quan hơn, dạy rằng: Thế giới tương lai mang lại hạnh phúc cho một nhóm nhỏ thôi, còn phần lớn phải chịu đau khổ. Trường phái Ét-sê-ni-ô thì cho rằng chỉ những ai thuộc vào nhóm họ mới được cứu rỗi. Ai có lý? Đức Giê-su cũng không muốn giải quyết vấn đề ấy, vì Ngài hiểu rõ sự lo lắng của mọi người. Nếu mọi người trong Ít-ra-en đều được cứu rỗi thì người ta có thể được an tâm. Còn nếu chỉ có một số ít thôi thì cần gì phải cố gắng. Biết rõ như thế, Ngài mời gọi mọi người đang nghe Ngài hãy đặt mình vào trường hợp được cứu thoát để tìm hiểu đâu là điều kiên cần thiết để đạt đến điều đó.

Trên đây là cách thức trả lời rất đặc biệt của Đức Giê-su cho những ai hỏi ý Ngài. Dường như Ngài thích trả lời ngoài đề, và ít khi trực tiếp vào đúng chỗ người ta muốn biết. Thực ra khi làm như vậy, Ngài đặt vấn đề một cách sâu sắc hơn, và bởi đó, giúp ta tìm câu giải đáp đúng đắn hơn.

* “Hãy chiến đấu để qua được cửa hẹp mà vào, vì tôi nói cho anh em biết: Có nhiều người sẽ tìm cách vào mà không thể được.” (c.24).

Tại sao chỗ khác trong Thánh Kinh lại quả quyết “Thiên Chúa muốn cho mọi người được cứu độ và nhận biết chân lý” (1Tm 2,4). Thánh Kinh có mâu thuẫn không?

Tùy theo cách hiểu cửa hẹp ngụ ý gì mà Thánh Kinh sẽ mâu thuẫn hay không mâu thuẫn. Cửa hẹp ngụ ý ít người được cứu và cũng có ngụ ý vào Nước Trời rất khó. Nếu hiểu theo nghĩa thứ nhất thì câu trả lời rất khớp với câu hỏi và xem ra hợp với lời quả quyết: “Có nhiều người sẽ tìm cách vào mà không thể được.” Nhưng hiểu như thế lại gây mâu thuẫn trong Thánh Kinh, vì Thiên Chúa muốn cứu hết mọi người. Mặt khác, cc.28-29 khẳng định Nước Thiên Chúa rất rộng có thể tiếp nhận mọi người tứ xứ, đồng thời cũng trái với dụ ngôn mời khách dự tiệc ở Lc 14,15-24. Vì thế phải hiểu cửa hẹp theo nghĩa thứ hai: cửa trời khó vào! Ai cũng được vào, nhưng chưa chắc ai cũng vào được! Vấn đề không phải là “Ai được vào? mà là “Ai vào được?”. Hiểu như vậy, chẳng những tránh được mâu thuẫn kể trên mà toàn bài trở thành nhất quán lạ lùng.

Cửa trời rất hẹp, muốn vào mà không chịu vất bỏ những cái cồng kềnh làm cho mình không lọt cửa thì không thể vào được. Phải làm sao cho thân hình của mình vừa với khung cửa. Muốn vào mà không tuân theo giờ của gia chủ thì cũng không vào được. Nói cách khác, nếu tôi cố vào theo cách của tôi, theo ý của tôi, bằng sức của tôi thì không vào nổi, chỉ khi tuân theo cách của Chúa, ý của Chúa và dựa vào sức Chúa mới vào được.

Giả như trên làm cho các thành phần trong câu trả lời: “Có nhiều người sẽ tìm cách vào mà không thể được” rất khớp với nhau. Toàn bộ câu trả lời ấy là thế này: Vào Nước Trời rất khó, người nào muốn vào mà không tuân theo điều kiện không gian (c.24a) và điều kiện thời gian (c.25) thì không vào được. Người nào chỉ dựa vào các tiêu chuẩn của mình để biết ông chủ mà không theo tiêu chuẩn của ông chủ để ông chủ biết mình thì không vào nổi (cc.26-27).

3. Cửa khoá rồi không mở nữa. Cố mà vào lúc cửa còn mở (cc.25-27)

a. Những người ở ngoài cửa nại vào điều gì để xin vào?

- Họ nại vào việc biết Đức Giê-su, họ ăn uống trước mặt Ngài. Ngài đã giảng dạy nơi phố xá của họ.

b. Điều họ nại vào đối với gia chủ có giá trị gì không? – Không.

Thế thì điều gì có giá trị đối với ông? – Vấn đề là làm sao để “Ông chủ” biết tôi. Nghĩa là, theo tiêu chuẩn của gia chủ để gia chủ biết được mình.

c. Phải có tiêu chuẩn nào để Chúa nhận ra tôi? Điều này có nghĩa là gì? Tôi phải sống thế nào để Chúa nhận ra tôi là môn đệ của Ngài?

d. Chỉ người ở trong mới mở cửa được, người ngoài không mở được. Điều này có nghĩa là gì?

4. “Bấy giờ Ngài sẽ bảo các ngươi rằng: Ta không biết các anh tự đâu đến. Cút đi cho khuất mắt Ta, hỡi tất cả những quân làm điều bất chính” (c.27).

Lần thứ hai, lời chúc dữ được tuyên báo! Và sau đó là bức tranh mô tả mỗi cực hình của những người bị khước từ: “Bấy giờ anh em sẽ khóc lóc và nghiến răng…”(c.28). Họ sẽ bị thay thế bởi nhiều người đến từ khắp nơi trên thế giới. Những người bị kết án sẽ nhìn thấy tận mắt hạnh phúc của những người công chính, và chính quang cảnh ấy đã là nỗi cực hình cho họ.

Tiêu chuẩn để phân biệt kẻ lành và người dữ là việc làm của họ, chứ không phải là thuộc về Do-thái hay thuộc về dân ngoại. Trái lại, nếu bị loại ra khỏi Nước Thiên Chúa, thì không phải vì Thiên Chúa bất công: “Thiên Chúa không thiên vị người nào. Nhưng hễ ai kính sợ Thiên Chúa cà ăn ngay ở lành, thù dù thuộc bất cứ dân tộc nào, cũng đều được Người tiếp nhận” (Cv 10,34-35).

“Được dự tiệc trong Nước Trời” (c.29). Ở đây Đức Giê-su trình bày Nước Thiên Chúa theo kiểu Do-thái, như một bữa tiệc cánh chung. Bởi đó, những người được chọn được tụ họp chung quanh các tổ phụ và các tiên tri! còn những ai không đáp trả lại lời kêu gọi của Đức Giê-su thì sẽ bị loại trừ.

5. Câu 30: “Và kìa có những kẻ đứng chót sẽ lên hàng đầu hết, và có những kẻ đứng đầu sẽ xuống hàng chót” có ý nghĩa gì?

Câu nói này không áp dụng cho các cá nhân, cho mỗi người hoặc muốn nói rằng: những ai Thiên Chúa kêu gọi trước tiên, sẽ chiếm lấy thứ hạng rốt hết trong Nước Trời hay là chịu đứng nơi cửa phòng tiệc cánh chung. Không phải như thế, vì các tổ phụ và các tiên tri là những vị được kêu gọi trước tiên, cũng sẽ được nơi vinh dự trong phần thưởng.

Ở đây, Đức Giê-su muốn so sánh toàn thể người Do-thái từ khi Ngài đến trần gian, với toàn thể dân ngoại. Nói về hai nhóm ấy, Ngài báo trước rằng sẽ có những dân ngoại được cứu thoát trước người Do-thái, và cũng thế, toàn bộ dân ngoại sẽ vào Nước Trời trước toàn bộ dân Do-thái. Qua lời các tiên tri ấy, Đức Giê-su cảnh cáo người Do-thái đang lắng nghe Ngài rằng: “Các người tự cho mình là được ưu tiên hơn người khác, hãy coi chừng, chủ nhà (hay quan án) sẽ bảo các ngươi: “Ta không biết các anh từ đâu đến!”

6. Sứ điệp Tin Mừng

- Điều duy nhất quyết định số phận đời đời của một người là sự trung thành của người đó trong việc đem ra thực hành giáo huấn của Đức Giê-su.

- Đó là sự “cố gắng chiến đấu để qua cửa hẹp”. Nói khác đi, đường vinh quang phải qua thập giá.

Lm. Phêrô Phạm Hữu Lai, Sj