CHÚA GIÊSU Ở LẠI ĐỀN THỜ GIÊRUSALEM
| LỄ THÁNH GIA CHÚA GIÊSU Ở LẠI ĐỀN THỜ GIÊRUSALEM (Lc 2,41-52) |
| 1. TÌM HIỂU |
| a. Văn mạch: Toàn bộ hai chương đầu Tin Mừng Luca được sắp xếp đưa đến ý tưởng: Chúa Giêsu lên đền thánh, phần này kết thúc với trình thuật mô tả việc tìm lại Ngài trong Đền thánh. Phần sứ vụ công khai tiếp theo được xem như việc Ngài trở lại đền thờ lần thứ hai. Sách Tông Đồ Công Vụ cho ta thấy chuyển động ngược lại: vì công cuộc truyền giáo bắt đầu khai mạc từ đền thánh Giêrusalem. |
| b. Đại ý: Ngay từ thuở thiếu thời, Chúa Giêsu đã ý thức Ngài sẽ trở về Nhà Cha trên trời qua con đường thập giá mà Kinh Thánh đã báo trước. Và cũng theo lời Kinh Thánh, ngày thứ ba Ngài sẽ chỗi dậy từ cõi chết. Đó là tất cả mầu nhiệm Khổ nạn và Phục sinh mà Ngài muốn diễn tả qua việc ở lại trong Đền thờ. |
| 2. Luca muốn ám chỉ điều gì khi viết: “Khi Ngài lên 12 tuổi…”? |
| - Theo luật Do Thái (Xh 23,17 và Tl 16,16), tất cả nam nhân bất cứ vào tuổi nào hằng năm phải lên đền thờ ba lần vào các dịp lễ lớn sau đây: Bánh không men, Lễ Ngũ Tuần và Lễ lều. Vậy khi cho biết Chúa Giêsu lên Đền thờ vào lúc 12 tuổi, chắc hẳn thánh sử nhằm đến ý nghĩa biểu tượng: 12 là muốn nói rằng khi Ngài hoàn tất công cuộc cứu độ ở dưới thế, Ngài sẽ trở lại cùng Thiên Chúa, Chúa Cha trên trời. Đó là sự loan báo khéo léo sự Phục sinh của Chúa Giêsu. |
| 3. Tìm hiểu các sự kiện chung quanh câu: “Khi các ngày ấy đã mãn…” (c.43) |
| Theo đúng luật thì chỉ ở lại Giêrusalem trong ba ngày đầu thôi: Ngày 17 tháng Nisan, người ta có thể trở về nhà. Tuy nhiên cuộc lễ kéo dài đủ 7 ngày trọn, gọi là 7 ngày bánh không men (Xh 12,15-16). Vậy theo bản văn, thì Đức Maria và Thánh Giuse ở lại tại Giêrusalem cho đến cuối lễ. |
| Một vài chi tiết trong các câu 41-43 cho ta thấy các ngài là những người Do Thái sùng đạo, không những chu toàn các điều luật buộc mà còn sốt sắng đi xa hơn nữa. Như Đức Maria không buộc lên Giêrusalem, vì là người nữ. Đức Maria và Thánh Giuse không buộc phải dẫn theo Đức Giêsu, vì Ngài chưa đủ 13 tuổi luật buộc và sau cùng các Ngài không buộc phải lên Giêrusalem trong bảy ngày. |
| “… Vì trẻ Giêsu ở lại Giêrusalem…” theo như ước tính thì các dịp lễ lớn như vậy có rất nhiều người Do Thái trẩy lên Giêrusalem. Trong đám đông hằng trăm ngàn người, thì việc các Ngài lạc mất trẻ Giêsu là chuyện dễ xảy ra. |
| 4. “Sau ba ngày…” (c.46) có ý nghĩa gì đặc biệt? |
| Sau ba ngày thường phải hiểu là ngày thứ ba, là một khoảng thời gian ngắn từ khi Chúa Giêsu chết đến lúc Ngài Phục Sinh. |
| “Ngồi giữa các tiến sĩ mà nghe và hỏi họ…” theo lời sấm của tiên tri Malakia thì đến ngày của Đức Chúa, Người sẽ vào đền thờ của Người mà ngự làm thẩm phán (Ml 3,3). Thường người ta hiểu Chúa Giêsu ngồi giữa các thầy thông luật, vì đó là lẽ đương nhiên. Và nếu ta để ý đến ý hướng của hai chương đầu Tin Mừng Luca, qua đó thánh sử muốn đề cao sự siêu việt qua cuộc đời ẩn dật của con trẻ Giêsu thì ta sẽ thấy ý nghĩa trên hãy còn thiếu sót. Vì thực ra Ngài chính là Con Thiên Chúa, ngự trong đền thờ của Ngài như lời tiên tri Malakia đã nói. |
| 5. “Con phải ở nơi nhà Cha Con” có ý nghĩa gì? |
| Câu trả lời của Chúa Giêsu có nhiều ý nghĩa. Trước kia có người hiểu rằng: Con phải làm việc của Cha Con: Tuy nhiên hiểu như thế là không đúng, vì vào tuổi 12, Chúa Giêsu chưa thực sự làm việc mà Thiên Chúa Cha trao cho Ngài. Việc cứu độ chỉ chính thức bắt đầu từ sau phép rửa của Ngài ở sông Giođan. Trong khi nán lại trong đền thờ, thánh sử Luca cho chúng ta biết Ngài “ngự giữa các tiến sĩ mà nghe và hỏi họ…”. Nghe và hỏi là kiểu đối đáp giữa thầy, trò nhằm học hỏi lề luật. Tuyệt nhiên không có chi tiết nào khác gợi ý cho thấy Ngài dạy dỗ các thầy kinh sư về Nước Trời. Đối với Ngài, đó chưa phải là lúc rao giảng. |
| Trước hết, chúng ta nên để ý hai chữ đầu tiên: “Con phải” kiểu nói trên đây xuất hiện 6 lần trong Tin Mừng Luca và luôn luôn có liên hệ đến sự khổ nạn của Đức Giêsu như để hoàn thành các sấm ngôn đã báo trước (13,33; 24,26; 24,44…) và ở đây cũng theo chiều hướng ấy, tức là cách thức loan báo cuộc khổ nạn. Vậy câu trả lời “ở nhà Cha” có ý chỉ cuộc vượt qua của Chúa Giêsu để về với Cha Ngài, tức là mầu nhiệm chết và phục sinh. |
| “Nhà Cha Con”: tức là nơi đền thánh, vì đó là nơi Thiên Chúa hiện diện. Việc Ngài ở lại nơi đền thánh biểu tượng cho việc Ngài trở về Nhà Cha. |
| Đây là câu nói đầu tiên của Chúa Giêsu, và lại nói về Cha của Ngài. Nếu ta để ý, sẽ thấy lời nói cuối cùng của Chúa Giêsu trên Thánh Giá cũng là lời nói với Cha: “Lạy Cha, con ký thác hồn con trong tay Cha” (23,40). Tất cả các điều trên không ngẫu nhiên, nhưng nói lên một ý nghĩa quan trọng. Luca rõ ràng muốn cho ta hiểu rằng: trọn cuộc sống của Chúa Giêsu được điều khiển bởi lòng mến đối với Cha Ngài, ngay từ lúc vị thành niên, vừa khi Ngài có thể biểu lộ ra bên ngoài “ân sủng của Thiên Chúa” (c.40). |
| 6. Tại sao “ông bà không hiểu lời Ngài nói với họ…”? |
| Cả Giuse và Đức Maria không nhận ra ý nghĩa câu nói “… Con phải ở nơi nhà Cha Con sao?” Không phải vì các Ngài không biết nguồn gốc siêu việt của Con mình, các Ngài biết rõ điều đó hơn ai hết. Điều các Ngài không hiểu là ý nghĩa tiên tri báo trước sứ mạng của Ngài qua câu nói đơn sơ ấy. |
| Câu trả lời của Chúa Giêsu nhắc ta nhớ đến câu nói tương tự của Ngài “Các người tìm kiếm Ta, nhưng sẽ không gặp, vì nơi Ta ở các người không thể đến được” (Ga 7,35). Người Do Thái vì những thành kiến sẵn có, đã không gặp được Chúa Giêsu. Họ vẫn ngồi lỳ trong bình diện vật chất, mà không cất nhắc mình lên bình diện thiêng liêng, nên kết qủa là họ không nhận ra và không tin vào Ngài. Cũng thế, câu trả lời của Chúa Giêsu ở đây, thực sự là lời mời gọi hai ông bà vươn mình lên cao nơi bình diện của Thiên Chúa, nơi Ngài ở với Cha Ngài. |
| Đàng khác, câu trả lời của Chúa Giêsu cho ta thấy trước câu hỏi của các thiên thần nói với các bà đi viếng mồ Chúa Giêsu ngày phục sinh: “Làm sao các ngươi đi tìm Đấng sống giữa những người chết, Ngài không có đây, nhưng Ngài đã sống lại …” (Lc 24,2-5). Đấng luôn ở với Cha thì không bao giờ phải chết, không bao giờ hư mất. Ngài là Đấng cao cả, Đấng hằng sống vĩnh cửu. Thế nên mọi ưu tư lo lắng cho Ngài đều không phải cách, nó cho thấy mọi sự kém yếu về đức tin, một đức tin không nhận thấy hết chiều kích của đối tượng lòng tin. |
| Vậy, sự không hiểu của hai ông bà là về cuộc khổ nạn của Chúa Giêsu, hay nói đúng hơn, mầu nhiệm Vượt Qua. Sự không hiểu này không đáng trách, vì lời loan báo cuộc khổ nạn thiết yếu phải được giữ kín và người được loan báo chỉ hiểu được mọi sự khi đã hoàn tất. |
| 7. Câu chuyện này cho ta biết gì về Chúa Giêsu về thái độ của Ngài đối với cha mẹ Ngài? |
| - “Mọi kẻ nghe Ngài đều sửng sốt về trí thông minh…” (c.47). Các sách Tin Mừng còn kể lại cho ta thấy nhiều lần cảm tưởng của đám đông thán phục về trí thông minh của Chúa Giêsu (Mt 12,1-8; 19,3-9). Ở mọi lúc, Chúa Giêsu được coi như vị Thầy chú giải về lề luật, vị Thầy duy nhất có lời giải thích chính xác và uy quyền nhất. Chính thánh Luca, ở một chỗ khác, cho ta biết rằng sau khi Chúa Giêsu giải thích lề luật, người ta kinh ngạc về giáo huấn của Ngài bởi vì lời ngài là lời có uy quyền… (4,32). |
| - Nếu Chúa Giêsu là Đấng cứu độ thì Ngài cũng là Đấng dạy dỗ nữa. Và một điểm khác ta cần lưu ý nữa: đó là thái độ của Chúa Giêsu đối với Đức Maria và Thánh Giuse. Thái độ của Chúa Giêsu ở đây cũng giống như thái độ mà Luca ghi lại ở đoạn 8,19-21, lúc ấy Mẹ và anh em bà con Chúa Giêsu tìm cách gặp Ngài, nhưng không được vì có đám đông. Người ta đi báo cho Ngài, Ngài liền đáp lại: “Mẹ Ta và anh em Ta là những kẻ nghe và làm theo Lời Thiên Chúa” (Lc8,21), cũng như Tin Mừng Gioan trong trình thuật tiệc cưới Cana. Chúa Giêsu xác nhận Ngài có một liên hệ khác hơn liên hệ gia đình nhân loại của Ngài. Và xét như là Con Thiên Chúa, thì Ngài hoàn toàn độc lập đối với hai ông bà, nhưng xét là một con người, Ngài lại phải tùng phục và vâng lời hai Đấng (Ga 2,4-8; 7,1-10). |
| 8. Sứ điệp Tin Mừng: |
| Đối với Chúa Giêsu, cuộc đời trần thế chỉ có một ý nghĩa: cuộc đời vượt qua. Đối với chúng ta cũng thế, mọi biến cố lớn nhỏ ở cuộc đời chỉ có ý nghĩa khi chúng giúp ta sống mầu nhiện vượt qua, nghĩa là đưa trọn cuộc sống ta vào trong cuộc sống của Thiên Chúa, là sống mỗi ngày dưới ánh mắt của Thiên Chúa, là chết mỗi ngày cho chính mình và tính ích kỷ của mình để sống cho tình yêu Thiên Chúa và tha nhân. |
| - Ai yêu cha mẹ mình hơn Đức Kitô thì không xứng đáng với Người (Mt 10,37). |
| - Mất Chúa ba ngày: đó là những ngày khô khan, trống vắng, những khi bị hiểu lầm đắng cay, những khi đời ta như bị thất bại ê chề, đêm tối hoàn toàn, Đức Kitô như chạy trốn khỏi lời kinh cầu của ta… có lẽ tại lỗi ta, nhưng cũng có thể là Ngài muốn thử ta (Lc 24,28). Nhưng hãy nghe lời Ngài: “Rồi một ít nữa, các con sẽ lại thấy Ta…” Ga 16,16-19. Còn ta hãy tìm thì Ngài sẽ cho gặp. |
| Lm. Phêrô Phạm Hữu Lai, Sj |
.jpg)