CHÚA GIÊSU CHỊU PHÉP RỬA
CHÚA NHẬT I THƯỜNG NIÊN
CHÚA GIÊSU CHỊU PHÉP RỬA
(Mt 3,13-17)
I. LẮNG NGHE :
1) Nếu nhà xứ của bạn tổ chức một lễ nghi sám hối có xưng tội riêng và nếu bạn thấy Đức Giáo Hoàng đến tham dự lễ nghi ấy chen chân với các bổn đạo rồi đi xưng tội với cha xứ của bạn y như những giáo dân khác thì bạn có cảm nghĩ gì về Ngài?
2) Sau khi nghe đọc đoạn Tin Mừng này thì bạn có cảm nghĩ gì về việc Đức Giê-su đến sông Gio-đan xin Gio-an Tầy Gỉa làm phép rửa cho mình?
II TÌM HIỂU :
1)Chủ đề và chủ đích:
. Qua đoạn Tin Mừng này Mát-thêu muốn nói đến vấn đề nào và cố ý nói với đọc giả điều gì?
Chủ đề của đoạn Tin Mừng này được nêu ra ở c. 13: Đức Giê-su đến xin Gioan Tầy Giả thanh tẩy cho mình và việc làm của Ngài được Thiên Chúa chuẩn nhận. Còn về chủ đích thì chúng ta có thể dựa vào những điểm riêng của Mát-thêu so với Mác-cô để tìm ra
a) So với Mc 1,9-11 ; Mt 3,13-17 có những đặc điểm nào?
So với Mác-cô, Mát-thêu có những điểm đặc biệt sau đây :
- Mát-thêu nhấn mạnh ý định của Đức Giê-su tìm đến sông Gio-đan gặp Gio-an Tẩy Giả là để xin ông thanh tẩy cho (c 13)
Gio-an Tẩy Giả kém quyền thế hơn Đức Giê-su nhiều (Mt 3,11) nên thấy Đức Giê-su đến xin mình làm phép rửa cho thì Gio-an Tẩy Giả ngỡ ngàng và không chấp nhận. Đức Giê-su đã giải thích để ông chấp nhận (cc. 14-15)
. Đây là điểm đặc biệt thứ hai: Thiên Chúa cũng giải thích cho Gio-an Tẩy Giả hiểu Đức Giê-su là Con Chí Ái của Ngài. Kẻ Ngài đã sủng mộ, dù Đức Giê-su xin ông thanh tẩy cho ( c. 17).
b) Những đặc điểm ấy cho ta thấy chủ đích của Mát-thêu là gì?
Trong đoạn này, Mát-thêu có khẳng định Đức Giê-su là Đấng được xức dầu bằng Thần khí (Mê-si-a, Ki-tô). Là Vua và là tôi tớ đau khổ như trong Tv 2,7, nhắc lại lời ngôn sứ Na-than ở 2 Sm 7,14 : “Ngươi là Con Ta” với Is 42,1: “ Kẻ lòng Ta ưu ái, làm Ta vui lòng hoàn toàn” nhưng những tước hiều ấy đã được khẳng định bằng nhiều cách và nhiều lần trong hai chương đầu rồi. Ở đây tuy có khẳng định điều ấy nhưng cũng chỉ là tái khẳng định mà thôi. Cho nên, khác với Mác-cô, Mát-thêu chỉ coi việc giới thiệu Đức Giê-su ở đây là chủ đích phụ. Chủ đích chính ở đây có lẽ là giải quyết thắc mắc mà nếu không giải được thì sẽ phá huỷ những khẳng định trước kia của ông về Đức Giê-su là Đức Ki-tô thì Ngài phải vượt xa Gio-an Tẩy Giả và hoàn toàn vô tội. Vậy tại sao Ngài lại chịu thanh tẩy mà lại còn xin một người kém xa mình thanh tẩy cho mình?
Khi phân tích những điểm đặc biệt của Mát-thêu mà ta đã lấy ra trên đây ta thấy nổi lên những điểm sau đây:
1.0) Việc Đức Giê-su chịu thanh tẩy và chịu thanh tẩy bởi Gio-an Tẩy Giả là ý muốn của Thiên Chúa. Khi Đức Giê-su chịu thanh tẩy xong thì trời mở ra, Thần Khí đáp xuống trên Ngài để xức dầu cho Ngài và Cha lên tiếng: “Ngài là Con chí ái Ta, kẻ Ta đã sủng mộ”. David M. Stanlely giải thích: hiện tượng thần hiện ấy mạc khải Thiên Chúa chuẩn nhận hành động( chịu thanh tẩy) của Đức Giê-su. Câu trả lời của Đức Giê-su cho Gio-an Tẩy Giả (c. 15) cũng cho thấy việc Đức Giê-su xin Gio-an Tẩy Giả thanh tẩy cho mình là ý Thiên Chúa. Khi Gio-an Tẩy Giả từ chối không chịu thanh tẩy cho Ngài thì Đức Giê-su giải thích: lúc này: “Chúng ta phải làm trọn như thế hết nghĩa công chính” là để Gio-an Tẩy Giả thanh tẩy cho. Công chính là sự trung thành mới và triệt để theo ý Thiên Chúa (5,6.10.20) (6,1.33; 21,32; Mt 3,15 chú thích 7 Cha Vị)
2.0) Đức Giê-su có ý đến xin Gio-an Tẩy Giả thanh tẩy cho mình và Ngài làm như thế vì ý thức rằng Cha muốn như vậy ( cc. 13-15).
Như vậy, để trả lời cho thắc mắc tại sao Đức Giê-su là Đức Ki-tô mà còn lại chịu thanh tẩy và chịu Đấng Tiền Hô của mình thanh tẩy cho, Mát-thêu trả lời rằng: Đó là ý Thiên Chúa và Đức Giê-su tự nguyện làm theo ý Thiên Chúa.
Tại sao Thiên Chúa lại muốn như thế? Điều này chúng ta sẽ tìm hiểu sau.
2) Phân đoạn :
- Có thể phân đoạn bài này như thế nào?
Dựa vào chủ đích trên đây, chúng ta có thể phân bài này thành hai đoạn:
| T K | Trả lời thắc măc | Tái khẳng định về Đức Giê-su |
| cc. 13-15
cc. 16-17 | - Tại sao Đức Giê-su là Đức Ki-tô mà còn xin vị tiền hô của mình thanh tẩy cho mình? - Ngài làm theo ý Thiên Chúa - Tại sao Đức Giê-su là Đức Ki-tô mà cũng chịu thanh tẩy. Ngài làm theo ý Thiên Chúa
| - Dù xin Tiền hô của mình thanh tẩy cho mình. Đức Giê-su vẫn hơn hẳn ông
- Chịu thanh tẩy Đức Giê-su làm cho cửa trời mở ra được thanh tẩy, xức dầu, được Cha tuyên bố là Vua và người tôi tớ của Ngài |
Sau đây chúng ta sẽ đào sâu từng phần một.
3) Tại sao Đức Giê-su là Đức Ki-tô mà còn xin Gioan Tẩy Giả thanh tẩy cho mình (cc. 13-15)
Đây có phải là khó khăn mà Mát-thêu cũng như các thánh sử khác tìm cách giải quyết hay không? Các ông đã giải quyết như thế nào?
Tại sao Thiên Chúa lại muốn Đấng K-itô của Ngài xin Gio-an Tẩy Giả thanh tẩy cho? Và vấn đề đó liên hệ đến tôi như thế nào?
Đó là những vấn đề chúng ta sẽ tìm hiểu trong phần này.
a) Thắc mắc của các thánh sử.
Việc Đức Giê-su xin Gio-an Tấy Giả thanh tẩy cho mình là một điều rất khó hiểu đối với Giáo Hội tiên khởi và chắc cũng đối với các thánh sử nữa. Nỗi lúng túng của họ lộ ra trong cách họ thuật lại việc Gio-an Tẩy Giả có thanh tẩy Đức Giê-su hay không.
+ Xem ra chỉ có Mác-cô, người viết Tin Mừng đầu tiên, mới dám khẳng định mà không lúng túng rằng: “Đức Giê-su đã được Gio-an Thanh tẩy cho trong sông Gio-đan” (Mc 1,9). Sau khi kể lại lời tuyên bố của Gio-an Tẩy Giả “Đấng sẽ đến sau tôi lại quyền thế hơn tôi. Tôi không đáng cúi xuống mà cới quai dép Ngài” (Mc 1,7). Còn các thánh sử khác đều tỏ ra lúng túng cả (Viviano. NJBC trang 637) (The New Jerome Biblical Commentary)
+ Lu-ca thì “bỏ tù” Gio-an Tẩy Giả rồi mới để Đức Giê-su chịu thanh tẩy. Lu-ca còn đưa việc thanh tẩy vào một mệnh đề phụ và đưa yếu tố cầu nguyện vào, đặc biệt biến cố Thánh Thần hiện xuống làm trung tâm. Viviano bảo biến cố trở thành một lễ Ngũ Tuần nho nhỏ. Độc giả có cảm tưởng các hiện tượng thần hiện là do lời cầu nguyện của Đức Giê-su (Lc 3,21-22). Xem ra Lu-ca muốn làm cho việc Gio-an Tầy Giả làm phép rửa cho Đức Giê-su lu mờ đi.
+ Ga 1,29-34 thì cảm thấy bị lúng túng về chuyện thanh tẩy Đức Giê-su bởi Gio-an Tẩy Giả, đến độ ông lờ chuyện ấy đi. Thay vào đó, ông lại để cho Gio-an Tẩy Giả giải thích Đức Giê-su là Chiên Thiên Chúa.
- Nỗi lúng túng của họ nằm ở chỗ nào?
Đức Giê-su là Đấng Mê-si-a mà Gio-an Tầy Giả chỉ là một người dọn đường cho Ngài. Như thế Đức Giê-su phải hơn Gio-an Tầy Giả nhiều lắm. Việc Đức Giê-su xin Gio-an Tẩy Giả thanh tẩy cho mình có thể làm cho người ta hiểu rằng Gio-an Tầy Giả lớn hơn Đức Giê-su. Hiểu lầm này mà xảy ra thì người ta sẽ không thể nào nhận Đức Giês-u là Đức Ki-tô được.
b) Các phúc âm gia đã giải quyết vấn đề này như thế nào? Tất cả đều đồng thanh quả quyết Đức Giê-su lớn hơn Gio-an Tầy Giả nhiều. Điều này các ông đã để cho chính Gio-an Tầy Giả quả quyết trước khi giới thiệu Gio-an Tẩy Giả làm phép rửa cho Đức Giê-su (Mc 1,7; Mt 3,11; Lc 3,16; Ga 1,15-27.30). Còn riêng về việc Đức Giê-su xin Gio-an Tẩy Giả thanh tẩy cho mình thì mỗi người giải quyết theo mỗi cách. Xét cho cùng thì Mác-cô không có vấn đề Lu-ca và Gio-an thì né vấn đề. Chỉ có Mát-thêu là đối diện vấn đề. Gio-an Tẩy Giả nêu thẳng thắc mắc của Giáo Hội sơ khai: Chính Gio-an Tẩy Giả phải được Đức Giê-su thanh tẩy cho, thế mà Đức Giê-su lại đến với Gio-an Tẩy Giả để xin ông (Mt 3,14). Đức Giê-su trả lời: “Bây giờ cứ để thế đã! Vì đương nhiên là chúng ta phải làm trọn như thế hết nghĩa công chính. “Bây giờ cứ để thế đã” câu này cho thấy cách làm như vậy chỉ là tạm thời: cho tới Phục Sinh hay cho tới lúc Gio-an Tẩy giả mất? “Làm trọn” (plêroun) trong Mát-thêu động từ này thường có hai nghĩa:
- Bổ túc, thi hành, giữ (Thánh ý Chúa, giao ước cũ, công chính cũ).
- Làm hoàn toàn, làm cho đến hoàn tất (Mt 5,17) “ hết nghĩa công chính” (một ngữ đoạn tối nghĩa). Có thể đề nghị những nghĩa sau:
1.0) Khi xin Gio-an Tẩy Giả thanh tẩy cho mình, Đức Giê-su đã thực thi thánh ý Chúa đến mức hoàn toàn. Điều này hàm ý rằng Đức Chúa đã định rằng Mê-si-a của Ngài phải chịu thanh tẩy. Phải chịu thanh tẩy với Đấng Tiền Hô của Ngài chăng?
2.0) Khi làm như thế, Đức Giê-su đã làm trọn “sự công chính cứu độ” của Thiên Chúa, là Đấng mà qua các Ngôn sứ trong quá khứ, đã loan báo rằng ơn cứu độ một ngày kia sẽ đến qua sự khiêm hạ của Người Tôi Tớ của Ngài.
c) Tại sao Thiên Chúa lại muốn Đấng Mê-si-a của Ngài phải chịu Đấng Tiền Hô thanh tẩy?
Vấn đề này cũng giống như vấn đề sau:
1.0) Tại sao Thiên Chúa lại muốn cho Con Ngài sinh ra bởi một người nữ như những người khác?
2.0) Tại sao Thiên Chúa lại muốn Con của Ngài vâng lời lề luật và tùng phục ông Giu-se và bà Ma-ri-a? (Lc 2,54)
3.0) Tại sao thiên Chúa lại muốn để Con Ngài chịu con người xét xử rồi lên án tử hình? Chúng ta có thể nghe Thánh Phao-lô trả lời ở Pl 2,7-8 ; Gl 4,4.
d) Những phân tách trên có đánh động gì tôi không? Có làm cho tôi suy nghĩ hay không?
4) Tại sao Đức Giê-su là Đấng Ki-tô, Con Thiên Chúa, Đấng không có tội mà vẫn chịu thanh tẩy?
a) Vấn đề Đấng vô tội chịu thanh tẩy:
Phép thanh tẩy của Gio-an Tẩy Giả là thanh tẩy nào? (xem Mc 1,4) là phép thanh tẩy hối cải, để được tha thứ tội lôi. (chú thích 8 Cha vị)
Mt 3,11: Thanh tẩy hối cải
Cv 3,24: Thanh tẩy hối cải
b) Các tác giả Tin Mừng giải quyết vấn đề này như thế nào?
Như ta đã thấy Mác-cô không thấy có vấn đề, còn Lu-ca, Gio-an và Mát-thêu thì mỗi người giải quyết theo mỗi cách.
c) Nhiều nhà Ki-tô học sau này đã giải quyết vấn đề này như thế nào?
- Đức Giê-su vô tội, chỉ chịu phép rửa để làm gương. Điều này không ổn. Vì đây là phép thanh tẩy sám hối để xin ơn tha tội, nếu Đức Giê-su chỉ dìm mình xuống nước thì có hành vi bên ngoài mà không có sám hối bên trong. Như thế Đức Giê-su sống giả hình! Mà Đức Giê-su lại rất ghét sự giả hình.
d) Bạn giải quyết vấn đề này như thế nào và dựa trên cơ sở Thánh Kinh nào?
- Đức Giê-su vô tội – Đức Giê-su có sám hối
Đây là điểm biện chứng. Giải thích: Trước khi phạm tội: A-đam – E-và được dựng nên là một, công cùng hưởng, tội cùng chia. Sau khi phạm tội, A- đam đổ tội cho E-và và cho Chúa. A-đam và E-và không còn là một, xé bỏ cái nhất mà Thiên Chúa đã tạo lập. Chính lúc A-đam bảo mình vô tội, lại chứng tỏ A-đam có tội, vì đi ngược với bản tính hòa nhất của mình.
Đức Giê-su là A-đam mới, nhận tội của nhân loại là tội của mình. Sống hoà nhất với người khác là vô tội. Làm cho cộng đoàn, xã hội phân hóa, chia rẽ là có tội.
e) Những phân tích trên đây giúp tôi hiểu Thiên Chúa. Hiểu Đức Giê-su như thế nào và thúc đẩy tôi thay đổi cuộc sống ra sao? Nó có ý nghĩa gì cho nhóm của tôi, cho cộng đoàn tôi, cho Giáo Hội tôi hay không?
5) Việc Đức Giê-su chịu thanh tẩy và chịu Gio-an Tẩy Giả thanh tẩy có tính lịch sử hay không?
- Chắc chắn là có tính lịch sử, vì đây là vấn đề khó hiểu, nếu Đức Giê-su không chịu thanh tẩy và bởi Gio-an Tẩy Giả thì các thánh sử không dám ghi lại.
- Các thánh sử là những người tôn trọng các sự kiện trong cuộc đời Đức Giê-su và coi những sự kiện đó là quan trọng để nhận ra Đức Giê-su là Ki-tô theo quan niệm của Thiên Chúa (chứ không phải quan niệm của chúng ta).
6) Đức Ki-tô của Gio-an Tẩy Giả và Đức Ki-tô của Thiên Chúa.
a) Đức Ki-tô của Gio-an Tầy Giả khác Đức Ki-tô của Thiên Chúa như thế nào? Đức Ki-tô của Gio-an Tẩy Giả là Đức Ki-tô phán xét (quan niệm Cựu Ước).
Đức Ki-tô của Thiên Chúa sống hòa nhất với con người, gánh lấy tội con người.
b) Thiên Chúa đã giúp cho Gio-an Tẩy Giả nhận ra Đức Ki-tô đích thực như thế nào?
- Chính Đức Giê-su đến xin ông thanh tẩy cho mình.
- Đức Giê-su để Gio-an dìm mình dưới sông Gio-đan, khi lên khỏi nước thì chính Thiên Chúa chuẩn nhận Đức Giê-su là người Tôi Tớ của Thiên Chúa.
c) Nếu Gio-an Tẩy Giả không biết Đức Giê-su đích thực thì làm sao lại được chọn làm Đấng Tiền Hô cho Đức Ki-tô đích thực?
Gio-an Tẩy Giả đóng vai trò dọn đường, còn chính Đức Giê-su mới là Đấng mạc khải. Tin Mừng Gio-an nói “Cha Ta làm chứng cho Ta” Gio-an Tẩy Giả cũng nói: “Chính tôi trước không biết Ngài, nhưng Đấng sai tôi…” ông dựa vào chứng bởi trời. Chính Gio-an Tẩy Giả cũng cần hoán cải để được cứu độ.
d) Vậy tôi phải có thái độ nào đối với Đức Ki-tô mà tôi rao giảng và tôi phải rao giảng như thế nào? Giới thiệu người khác đến gặp Đức Giê-su Phục Sinh, Ngài đang sống, đang hiện diện và Ngài sẽ mạc khải cho họ. Việc cầu nguyện rất quan trọng để tiếp xúc, gặp gỡ Đức Ki-tô Phục Sinh.
Lm. Phêrô Phạm Hữu Lai, Sj
.jpg)