CHÚA GIÊSU BIẾN HÌNH
| CHÚA NHẬT II MÙA CHAY NĂM A CHÚA GIÊSU BIẾN HÌNH (Mt 17, 1-9) |
| I. Mạch văn phân đoạn Tin Mừng Mt 17,1-9. |
| Phân đoạn này có liên hệ chặt chẽ với phần đi trước nhờ câu chuyển tiếp: “Quả thật, Ta bảo các người, trong những kẻ có mặt ở đây, có người sẽ không nếm biết cái chết trước khi thấy Con Người đến trong Nước của Ngài”. |
| Thật vậy, chết và phục sinh, vinh quang và tủi nhục là hai khía cạnh của cùng một thực tại. Chúng mật thiết gắn bó với nhau đến nỗi Đức Giê-su không bao giờ tách rời như ta vẫn thấy trong các lời loan báo về cuộc tử nạn của Ngài, nhưng khoảng thời gian đi trước Phục sinh, bao lâu mà Đức Giê-su chưa sống qua biến cố ấy, cũng như bao lâu mà Thánh Thần chưa được ban xuống, thì các môn đệ vẫn chưa hiểu nổi và Đức Giê-su vẫn không thể cất nổi chướng kỳ (vật cản trở) ấy được đối với các ông. |
| Bởi thế, Thiên Chúa Cha có thể ban cho các ông được hưởng kiến vinh quang Phục sinh của Ngài trong một chốc lát. Đức Giê-su đã báo trước cho các ông qua câu nói: “…trong những kẻ có mặt ở đây, có người sẽ không nếm biết cái chết trước khi thấy Con Người đến trong Nước của Ngài”. |
| Truyền thống Nhất Lãm đều nhất trí cho rằng, biến cố Biến Hình đã được ám chỉ đến trong lời nói đầy vẻ nhiệm mầu ấy, dù cho thoạt đầu, nó có thể nói đến ngày thế mạt. Có nhiều dấu chỉ khiến ta tin điều đó: “Một vài người” chỉ 3 tông đồ được phúc hưởng kiến: Phê-rô, Gia-cô-bê và Gio-an. Biến cố Đức Giê-su trở lại một cách vinh quang được biểu thị qua việc Biến Hình; rồi lời chỉ dẫn: “Sáu ngày hôm sau” rất ít khi thấy trong trình thuật sứ vụ công khai, dường như nói đến thời gian giữa lời tiên báo và biến cố. |
| Vậy, xét trong mạch văn đi trước thì biến cố Biến Hình có mục đích cho 3 vị tông đồ hưởng trước vinh quang của Đức Giê-su trong ngày thế mạt, được toả sáng từ Đấng đang sống hằng ngày với các ông. Và Thiên Chúa đã nhắn nhủ các ông khi các ông còn đang hoảng sợ: họ phải nghe theo và vâng phục Ngài trên con đường về Giê-ru-sa-lem, con đường vinh quang ngang qua thập giá. |
| 2. Chủ điểm của đoạn Tin Mừng là: “Tiếng nói tự Trời”. Vậy tiếng nói cho ta biết những gì về Đức Giê-su? |
| Cả phân đoạn Tin Mừng đều hướng về tiếng nói của Thiên Chúa Cha phán từ Trời. thật thế, đó là cao điểm của trình thuật và nó biểu lộ cho chúng ta thấy ba khía cạnh trong con người của Đức Giê-su: Ngài là Con Thiên Chúa, là Người Tôi Tớ mà Thiên Chúa ưu ái và là vị Tiên Tri tối cao. |
| Chúa Giêsu là Con Thiên Chúa: Thành ngữ: “Con Chí Ái” có nghĩa là “Con độc Nhất”. Đối với các nhà soạn sách Tin Mừng, thì nó không những có nghĩa là Mê-si-a, Đấng được tuyển chọn, mà còn có nghĩa là: Con Tiền hữu, tước hiệu trên phát xuất từ sự cắt nghĩa câu Tv 2,7 trong cộng đoàn các tông đồ: Con là Con chí ái của Cha, ngày hôm nay Cha đã sinh ra Con”. Người ta không dám chắc về ý nghĩa của câu nói ngay lúc được phán ra cho các ông, nhưng một điều chắc chắn là đối với tác giả Tin Mừng, nó công bố sự Tiền Hữu của Đức Giê-su. |
| Và như thế, Thiên Chúa qua câu nói trong cuộc Biến Hình, đã trả lời cho lời tiên báo khổ nạn mà Đức Giê-su vừa tuyên ra cho các tông đồ. Trong Phép rửa, Thiên Chúa Cha công bố: Đức Giê-su thực sự là Con Chí Ái của Ngài. Trong cuộc Biến Hình, Thiên Chúa lại xác nhận: Ngài thực sự là Con riêng của Người, sau khi Đức Giê-su loan báo con đường thập giá mà Ngài phải đi qua làm trọn thánh ý Thiên Chúa Cha. |
| Đức Giê-su là tôi tớ của Thiên Chúa: Với người tôi tớ này, Thiên Chúa thực hài lòng. Qua cách gọi thứ hai này, Thánh Mát-thêu nhắc lại cuộc thần hiện trong Phép Rửa ở bờ sông Gio-đan, đồng thời cho thấy, Thiên Chúa Cha giới thiệu Đức Giê-su như là “Người Tôi Tớ của Ta, kẻ Ta nâng đỡ, Người Ta đã chọn và Ta hài lòng”. |
| Khi gọi Đức Giê-su là: “Người được chọn…”. “Đấng làm hài lòng Thiên Chúa Cha”, tiếng nói từ Trời đã ẩn giấu thần linh lên cung cách sống của Đấng Mê-si-a: “Đấng hiền lành và khiêm nhường trong lòng…” (11,29). Người “không bẻ gãy cây sậy bị dập…” ( Is 42,2; Mt 12,18-21) để các môn đệ học hỏi với Ngài. |
| Đức Giê-su là vị Tiên Tri: điểm đặc biệt của cuộc biến hình đối với biến cố phép rửa là câu nói: “Các ngươi hãy nghe lời Ngài”. Lời nói ấy áp dụng cho Đức Giê-su lời loan báo Tiên Tri được ghi lại trong sách Đệ Nhị Luật và trích dẫn trong Công Vụ Tông Đồ: “Từ giữa các anh em ngươi, Đức Chúa của ngươi sẽ nghe Lời Ngài…” (Đnl 18,15). |
| Phê-rô trong bài diễn từ ở Giê-ru-sa-lem đã chỉ ra rằng: Khi phục sinh Đức Giê-su, Thiên Chúa Cha đã bày tỏ nơi Ngài là một Mô-sê mới, một Tiên Tri mà người ta đợi trông cho thời cuối cùng (Cv 7,37). Sự bảo chứng ấy, Thiên Chúa đã ban cho ngay trong cuộc biến hình bằng cách cho ba tông đồ biết rằng hôm nay Ngài là vị Tiên Tri, phải nghe lời Ngài, nếu không thì sẽ bị khai trừ khỏi dân của Ngài (Cv 3,23; Lv 23,29), ơn cứu độ tuỳ thuộc nơi Ngài. Đó là cuộc sống vĩnh cửu mà Ngài vừa hứa ban cho bất cứ ai vác thánh giá đi theo Ngài. |
| 3. Một vài hình ảnh nói lên cuộc thần hiện là những hình ảnh nào và có ý nghĩa gì? Trong mạch văn như đã nói trên kia và theo lời nói từ trời của Thiên Chúa, thì mỗi một biểu tượng của sự thần hiện vinh quang các nhân vật Ê-li-a và Mô-sê, lều, đám mây… đều mang một ý nghĩa rõ ràng. |
| Lời nói từ trời đã chỉ nơi Đức Giê-su là một Mô-sê mới thì núi trong Cựu Ước là nơi tốt nhất diễn ra Mạc khải: đó là nơi Mô-sê nhận lãnh các bia đá lề luật (Xh 31,18), là nơi Ê-li-a đã leo lên (1V 19,8) từ núi Si-nai. Và núi mà Thiên Chúa vừa nói với Người Con của Ngài là núi Si-nai mới. Các biểu tượng còn lại đều quy hướng về cách giải thích ấy, đặc biệt là vinh quang, Mô-sê và Ê-li-a, đám mây và cả chi tiết: “Sáu ngày sau nữa”, vì chính Mô-sê cũng đã chờ đợi Lời Chúa trong 6 ngày (Xh 24,15-16). |
| 4. “Và Ngài biến hình trước mắt họ…”: Biến hình tức là thay đổi hình dạng, diện mạo, có một dáng vẻ khác với dáng vẻ bình thường. Cũng tương tự như Đức Giê-su Phục sinh đã hiện ra cùng hai môn đệ làng Em-mau dưới hình dạng khác, hình dạng một người đi đường. |
| Sự Biến hình của Đức Giê-su là hoàn tất điều mà các niềm tin hy vọng khải huyền Do-thái mong đợi ở thời cuối cùng, diện mạo người công chính sẽ được biến đổi, và họ sẽ trở nên sáng láng và rực rỡ như diện mạo của các thiên sứ đầy vinh quang. Dựa vào một sự kiện trong quá khứ vinh quang rạng ngời mà Mô-sê được hưởng khi còn ở trần gian (Xh 24,39), sự chờ đợi cánh chung đã mô tả vinh quang tương lai những kẻ được chọn. trình thuật về Đức Giê-su biến hình đổi dạng tiếp nối việc Phê-rô tuyên tín xem ra là điều cần thiết. Phê-rô không những được Chúa Cha mặc khải cho biết Thầy của ông chính “là Đấng Ki-tô, Con Thiên Chúa hằng sống” (Mt 16,16), ông còn được Đức Giê-su đặt làm “Tảng đá trên đó Thầy sẽ xây Hội Thánh của Thầy, và quyền lực tử thần sẽ không thắng nổi”. Hơn nữa ông còn được trao chìa khóa cầm buộc như vậy: “Dưới đất anh cầm buộc điều gì, trên trời cũngcầm buộc như vậy. …….tháo cởi như vậy.”(Mt 16,18-19). |
| Nhưng con đường mà Đức Giê-su đã chọn để thể hiện sứ mạng Thiên sai ở giữa loài người đúng là con đường vượt hẳn sức tưởng tượng của mọi người. Liền sau khi Phê-rô tuyên tín và được trao sứ mạng trở nên Tảng Đá trên đó Đức Giê-su xây Hội Thánh của Người, Đức Giê-su vạch ra cho Phê-rô và các bạn thấy những điều bi đát đang chờ đợi Người tại Giê-ru-sa-lem. Đức Giê-su nói Người phải đi Giê-ru-sa-lem, phải chịu nhiều đau khổ do các kỳ mục, các thượng tế và kinh sư gây ra, rồi bị giết chết và ngày thứ ba Người sẽ sống lại (Mt 16,21). Xem ra Phê-rô không để ý đến lời chót là “ngày thứ ba Người sẽ sống lại” hay có để ý nhưng chẳng hiều gì nên đã kéo Thầy riêng ra và trách Thầy: “Xin Thiên Chúa thương đừng để Thầy gặp phải chuyện ấy” (Mt 16,22). Ta biết Phê-rô đã bị quở trách nặng lời như thế nào vì ông bị Đức Giê-su gọi là “Xa-tan xéo đi cho khuất mắt Thầy” (Mt 16,23). Nhưng điều quan trọng hơn là ngay sau đó Đức Giê-su đã nêu những điều kiện phải có để làm môn đệ của Người. Toàn là những điều kiện không mấy hấp dẫn: nào là “phải tự bỏ chính mình”; “Phải vác thập giá mình”; nào là “muốn cứu mạng sống mình thì sẽ mất, còn liều mất mạng sống mình vì Thầy, thì sẽ tìm được mạng sống ấy”; “được cả thế giới mà phải thiệt thân, thì nào có lợi gì?” (Mt 16,25-26). Những điều kiện loại đó đặt người nghe trước viễn tượng hết sức mù mịt. Do đó Đức Giê-su thấy cần phải cho các môn đệ niềm hy vọng được thấy “Con Người sẽ ngự đến trong ánh vinh quang của Chúa Cha, cùng với các thiên thần của mình, và bấy giờ, Người sẽ thưởng phạt ai nấy xứng việc họ làm” (Mt 16,27). Hơn nữa, “trong số người có mặt tại đây, có những kẻ sẽ không phải chết trước khi thấy Con Người đến hiển trị” (Mt 16,28). |
| Vậy trình thuật về Đức Giê-su biến hình ăn khít với và mang lại hoa trái cho việc theo chân Đức Giê-su trên đương khổ giá. Tuyên xưng Đức Giê-su Con Thiên Chúa hằng sống thì cũng phải chấp nhận Người được sai đến gánh lấy tội trần gian. Theo chân Người vác thập giá tới đỉnh Núi Sọ chưa đủ, ta còn phải đi suốt cuộc hành trình để thấy “Ngày thứ ba Người sẽ sống lại”. Điều này tối quan trọng nên được Đức Giê-su nhắc đi nhắc lại ba lần (Mt 16,21; 17,23; 20,19). Trong biến cố Đức Giê-su biến hình, Phê-rô và các bạn được nếm trước điều mà Đức Giê-su ba lần tiên báo về sự sống lại của Người. |
| Trong biến cố biến hình, Đức Giê-su đã chọn ba môn đệ là Phê-rô, Gia-cô-bê và Gio-an tháp tùng mình. Đó là ba người đã chứng kiến việc sống lại của con gái ông Giai-rô và cũng là những người sẽ chứng kiến cảnh hấp hối của Đức Giê-su tại Vườn Dầu (Mc 5,37-42; Mt 17,23; 20,19). “Dung nhan Người chói lọi bộc lộ chính hữu thể Thiên Chúa” (Hr 1,3). “Thiên Chúa cũng làm cho ánh sáng chiếu soi lòng trí chúng tôi, để bày tỏ cho thiên hạ biết vinh quang của Thiên Chúa rạng ngời trên gương mặt của Đức Ki-tô” (2Cr 4,6). |
| Trọng tâm của biến cố biến hình là tiếng từ đám mây phán rằng: “Đây là Con yêu dấu của Ta, Ta hài lòng về Người. Các ngươi hãy vâng nghe lời Người” (Mt 17,5). Tiếng đó xác chuẩn lời tuyên tín của Phê-rô rằng: “Đức Ki-tô là Con Thiên Chúa hằng sống”. tiếng đó cũng tóm tắt mọi điều dân mới của Thiên Chúa phải thực hiện trong giao ước mới là “hãy vâng nghe lời Người”. Xưa Mô-sê phải ghi chép mọi điều Thiên Chúa phán để truyền đạt cho dân (Xh 24,4). “Thuở xưa, nhiều lần nhiều cách Thiên Chúa đã dùng miệng các ngôn sứ mà phán dạy cha ông ta; nhưng vào thời sau hết này. Thiên Chúa đã phán dạy ta qua Thánh Tử” (Hr 1,12). Cho nên về cuối biến cố biến hình, Phê-rô và các bạn chẳng còn thấy Mô-sê, ông Ê-li-a hay ai khác nữa, mà chỉ thấy một mình Đức Ki-tô mà thôi. Chính Đức Ki-tô còn nhắc lại cho các môn đệ ý thức về cuộc thương khó Người sẽ phải chịu tại Giê-ru-sa-lem, nhưng Người luôn kết thúc với lời tiên báo rằng ngày thứ ba Người sẽ sống lại (Mt 17,23; 20,19). Lời tiên báo cuối cùng này quan trọng nên đã được đưa vào nội dung Kinh Tin Kính để mọi Ki-tô hữu tin rằng “ngày thứ ba Đức Ki-tô sống lại như lời Kinh Thánh”. Từ niềm tin ấy các Ki-tô hữu có thể trông đợi chính mình cũng được sống lại trong ngày sau hết, khi mà “những người công chính sẽ chói lọi như mặt trời trong Nước của Cha họ” (Mt 13,43). |
| Câu hỏi gợi ý |
| 1. Có phải loài người chúng ta ưa được sung sướng chứ không muốn chịu khổ, chịu cực? Nhưng như vậy tự nhiên ta đã không giống Đức Giê-su, Đấng đã tuyên bố “Nào Đức Ki-tô chẳng phải chịu đau khổ rồi mới được vinh quang ư?’ (Lc 24,26). Đàng khác, ta cảm thấy rất biết ơn những người đã hy sinh cho ta, dù người đó là cha mẹ, anh em hay bạn hữu. Bạn nghĩ gì về sự hy sinh mà Đức Giê-su dành cho bạn? Điều đó gần gũi hay xa lạ đối với bạn? |
| 2. Bạn cũng rất biết ơn ai đó mách bạn về một đề tài giúp bạn thi đỗ hoặc mách cho bạn về một món hàng khiến bạn làm ăn dễ dàng bấy lâu nay? Bạn không những biết ơn mà còn mau mắn thể hiện điều người đó chỉ dẫn, phải không? Bạn hãy so sánh sự sốt sắng ấy với thái độ đức tin của bạn đối với tiếng nói từ trời cao: “Đây là Con yêu dấu của Ta, các ngươi hãy vâng nghe lời Người” (Mt 17,5). |
| 3. Bạn nghĩ gì về lời Đức Giê-su nói: “Người công chính sẽ chói lọi như mặt trời trong Nước Của Thiên chúa là Cha họ” (Mt 13,43). Dĩ nhiên ta thấy khó mà tin thân xác của ta sẽ sáng chói trong vinh quang vì ta biết số phận của những thân xác được chôn hay được hoả táng. Nhưng trong biến cố Đức Giê-su biến hình, ta lại thấy Thiên Chúa toàn năng vẫn có thể làm cho số phận của thân xác loài người ra khác không như ta vẫn tưởng. Vậy vấn đề là tin vào Thiên Chúa toàn năng phải không bạn? |
| Lm. Phêrô Phạm Hữu Lai, Sj |
.jpg)